آشنایی بامبانی و اخبار و رویدادهای نجومی

خورشیدگرفتگی جزیی 14دیماه 1389درمحمودآباد مازندران

عکس از ابراهیم محمدی

+ نوشته شده در سه شنبه بیست و یکم دی 1389ساعت توسط ابراهیم محمدی |

نظریه تشکیل و تحول ستاره

مرحله تولد : ستاره در اثر چگالش مواد بين ستاره‌اي تشكيل مي‌شود. مواد بين ستاره‌اي مخلوطي است از گاز و غبار مي‌باشد. حدود 96 تا 99 درصد جرم گاز بين ستاره‌ايي را هيدروژن و هليوم تشكيل مي‌دهند و بقيه از جنس كربن، اكسيژن و ازت است.

ذرات غبار با قطر متوسط 3- 10سانتي‌متر از جنس يخ‌ـ آمونياك‌منجمد‌ـ گرافيت و سيليكات هستند. مواد بين ستاره‌ايي پس از مدتي منقبض مي‌گردند. مواد بين ستاره‌ايي در حال انقباض «پيش‌ستاره» ناميده مي‌شوند. با ادامه انقباض دماي منطقه مركزي پيش ستاره مرتباً افزايش مي‌يابد تا به دمايي برسد كه براي شروع واكنشهاي هسته‌اي كافي است، در اين شرايط پيش‌ستاره به صورت يك ستاره واقعي در مي‌آيد و آن را ستاره رشته اصلي مي‌نامند.
- مرحله غول : وقتي هيدروژن منطقه مركزي ستاره به هليوم تبديل شد واكنش هسته‌اي هيدروژن در مناطق خارجي‌تر ستاره شروع مي‌شود. در منطقه مركزي ستاره به علت پايين بودن دما، واكنش‌ هسته‌ايي سوختن هليوم شروع نمي‌شود. لذا منطقه مركزي شروع به انقباض مي‌كند. بخشي از انرژي آزاد شده در اثر انقباض صرف گرم كردن هسته و بخش ديگر از سطح ستاره به خارج تابش مي‌شود. در نتيجه ستاره شروع به انبساط مي‌كند از طرف ديگر، وقتي دماي منطقه مركزي به حدودصدميليون درجه رسيد واكنش هسته‌ايي تبديل هليوم به كربن در منطقه مركزي ستاره آغاز مي‌شود.
  - در اين لحظه است كه ستاره به صورت «غول قرمز» در مي‌آيد. خورشيد در مرحله غول، شعاع حدود 70 ميليون كيلومتر، و درخشندگي حدود 1000 برابر درخشندگي امروز خواهد داشت.
- مرحله ابرغول : هليوم هم به نوبه خود در منطقه مركزي ستاره تمام مي‌شود آنگاه هسته كربن شروع به انقباض مي‌كند. در اثر انقباض هسته كربن، مناطق خارجي ستاره شروع به انبساط مي كند و ستاره به صورت «ابرغول» در مي‌آيد.
- مرحله كوتوله سفيد : آخرين مرحله حيات ستاره‌هاي كم جرم، مرحله كوتوله سفيد است كه ستاره‌هاي مذكور پس از اتمام منابع انرژي هسته‌ايي، وارد آن مي‌‌شوند. كوتوله‌هاي سفيد، ستاره‌هاي كوچك و كم‌جرمند شعاع آنها حدود دو درصدشعاع خورشيد و جرمشان حدود جرم خورشيد است با توجه به اندازه و جرم اين ستاره ها متوجه مي‌شويم كه چگالي متوسط آنها خيلي زياد و حدود ده به توان شش گرم بر سانتي‌‌متر مكعب است علت چگالي بزرگ كوتوله سفيد آن است كه كوتوله سفيد، پس از اتمام منابع انرژي هسته‌ايي، آنقدر به انقباض خود ادامه مي‌دهد تا اينكه نيروي فشار و گاز با نيروي گرانش برابر شود.
- كوتوله سياه : ستاره پس از توقف انقباض، بتدريج سرد مي‌شود و سرانجام به صورت كوتوله سياه در مي‌آيد و از آن پس‌، بدون اينكه ديده شود در داخل كهكشان به حركت خود ادامه مي‌دهد.

+ نوشته شده در جمعه پانزدهم مرداد 1389ساعت توسط ابراهیم محمدی |

1-چرا ستاره قطبی را همیشه در یک نقطه ثابت می بینیم؟
زمین دور محوری می چرخد که اگر این محور را به سمت شمال امتداد دهیم در فاصله بسیار دوری به ستاره قطبی خواهیم رسید. فاصله سباره قطبی از منظومه شمسی ما آنقدر زیاد است که مدار گردش زمین دور خورشید مانند چرخش یک نقطه بسیار ریز می ماند. اگر فردی در قطب شمال زمین ایستاده باشد ستاره قطبی را درست بالای سر خود خواهد دید. البته امتداد محور چرخش زمین در فضا ثابت نیست و در یک دوره 26 هزار ساله دور یک دایره می چرخد. بطوریکه تا 2000 سال دیگر امتداد محور چرخش زمین به ستاره دیگری به نام نسر واقع (وگا) ختم می شود و پس از یک دوره 26000 ساله دوباره امتداد محور چرخش زمین با ستاره قطبی فعلی منطبق می شود.

2-ستاره شناسان چگونه فاصله ستارگان تا زمین را محاسبه می کنند؟

همانطور که می دانید فاصله برخی از ستاره ها تا زمین به هزاران سال نوری می رسد. اگر اخترشناسان می خواستند با محاسبه زمان ارسال و برگشت پرتوهای نوری یا امواج فاصله زمین تا ستاره ها را اندازه بگیرند می بایست هزاران و حتی میلیونها سال منتظر می ماندند.
دانشمندان ریاضیدان راه حل ساده ای به نام اختلاف منظر یافته اند که با این شیوه می توان به راحتی فاصله اجسام دور را محاسبه کرد.
برای فهم بهتر ابتدا مثالی می زنیم : مدادی را مقابل چشمان خود بگیرید. ابتدا چشم چپ را ببندید و با چشم راست به آن نگاه کنید. بعد چشم راست را ببندید و با چشم چپ به آن نگاه کنید. حتما" به نظرتان آمده که مداد چند سانتی متر جابه جا شده است. با همین روش ساده بود که اخترشناسان توانستند شعاع کره زمین و به دنبال آن فاصله ماه و خورشید از زمین را پیدا کنند.
با دانستن فاصله زمین تا خورشید می توان به راحتی فاصله زمین تا ستاره ها را محاسبه کرد.
اخترشناسان از یک ستاره مشخص دو عکس به فواصل 6 ماه از هم می گیرند. مقتی این دو عکس را با هم مقایسه می کنند به نظر می رسد که ستاره چند درجه در آسمان جابه جا شده است. با داشتن فاصله زمین تا خورشید و زاویه ( نصف زاویه ای که به نظر ستاره جابه جا شده ) و به کمک فرمول مثلثاتی ساده می توان فورا" فاصله چند سال نوری از زمین تا این ستاره را محاسبه کرد.
3-سحابی چیست؟
در بسیاری از مناطق فضای میان ستاره ای ابرهای بزرگی از گاز و غبار وجود دارند که آنها را سحابی (به معنای ابر) می نامند. سحابیها را به سه گروه رده بندی می کنند: سحابیهای نشری- بازتابی و تاریک.
در سحابیهای نشری یک یا چندین ستاره بسیار سوزان (از رده های طیفی Oیا B) جا دارند. این ستاره های بسیار داغ موجب تحریک گازها و درخشش سحابی می شوند. نمونه جالب توجهی از این گونه سحابی بزرگ جبار است. این سحابی با چشم غیر مسلح به صورت توده مه آلود کم نوری دیده می شود. اگر ستاره ها مقداری سردتر باشند یا اینکه چگالی گازها در سحابی زیاد باشد گازها فقط نور ستاره ها را بازتاب می دهند. در این صورت سحابی را بازتابی می نامند. سحابی که ستاره های خوشه پروین را در بر گرفته از نوع بازتابی است.
در برخی موارد هم هیچ گونه ستاره ای در درون یا نزدیکی سحابی قرار ندارد. به همین جهت سحابی را تاریک می نامند. مشاهده سحابیهای تاریک فقط در صورتی ممکن است که در مقابل سحابیهای نشری یا بازتابی قرار گیرند. سحابیهای تاریک نور ستاره های پشت خود را جذب می کنند. اخترشناسان عقیده دارند که ستاره ها در درون این سحابیها متولد می شوند. سحابی سر اسبی نمونه جالب توجهی از این گونه سحابیهاست.
جدا از سه گروه سحابیها برخی از سحابیها از ستاره ها تشکیل می شوند. ستاره هایی مانند خورشید در پایان زندگی خود یعنی در مرحله غول سرخی لایه های بیرونی جو خود را به صورت سحابی در فضا می پراکنند. این سحابیها را سیاره نما می نامند. زندگی ستاره های پر جرمتر از خورشید با انفجاری ابرنواختری پایان می یابد و سحابی بزرگ و گسیخته ای از انفجار به جا می ماند که آن را سحابی باقیمانده انفجار ابرنواختری می نامند.
4-فرق بین تلسکوپهای شکستی و بازتابی چیست؟
در ساختار تلسکوپهای شکستی نور رسیده از اجرام آسمانی از عدسیهایی عبور می کنند. ساده ترین نوع تلسکوپهای شکستی به این صورت است که دو عدسی در دو سر لوله تلسکوپ قرار می گیرد. آن عدسی را که رو به سمت اجرام آسمانی مانند ستاره ها و ماه و... قرار دارد عدسی شیئی می نامند و عدسی دیگری را که ناظر از آن تصویر را می بیند عدسی چشمی می گویند. نور اجرام آسمانی از فاصله بسیار دوری به ما می رسد. به همین دلیل به صورت پرتوهای موازی از عدسی شیئی می گذرد. پرتوها پس از گذر از عدسی شیئی می شکنند و در نقطه ای به نام کانون متمرکز می شوند. شاید شما هم تجربه کرده باشید که اگر یک عدسی را در مقابل نور خورشید نگه دارید پرتوهای خورشید را در یک نقطه کانونی می کند. فاصله میان کانون و عدسی شیئی را فاصله کانونی عدسی شیئی تلسکوپ می نامند که برای هر تلسکوپی اندازه آن مشخص است و قابل تغییر نیست. کار عدسی چشمی بزرگنمایی تصویر است. در تلسکوپها عدسی چشمی قابل تغییر است و در نتیجه بزرگنمایی تغییر می کند.
ولی در تلسکوپهای بازتابی یک آینه مقعر نور را جمع و در یک نقطه کانونی می کند که آن را آینه اصلی تلسکوپ می نامند. در تلسکوپهای بازتابی این آینه نقش همان عدسی شیئی را در تلسکوپهای شکستی دارد. ولی در انتهای لوله تلسکوپ قرار می گیرد. نور از آینه اصلی به سوی آینه دیگری باز می تابد و از آنجا به عدسی چشمی می رسد. تلسکوپهای بازتابی مختلف ساختمان نوری متفاوتی دارند. ساده ترین گونه آنها تلسکوپ نیوتونی است که نخستین بار نیوتون آن را ابداع کرد.
5-فرق بین یک ستاره و سیاره در چیست؟
ستارگان گوی های عظیمی از گازهای هیدروژن و هلیم هستند که به دلیل دارا بودن فشار و دمای بسیار زیاد در مرکزشان از خود نور و انرژی در فضا منتشر می کنند.ولی سیارات اجرامی سرد و جامد (مانند زمین) یا گازی (مانند مشتری) هستند که بیشتر از عناصر سنگین تشکیل شده اند و از خود نوری ندارند و همچنین به دور ستارگانی همانند خورشید در گردش هستند.
6-سال کبیسه چیست؟
چون یک سال شمسی با 365 روز و 6 ساعت برابر است هر چهار سال 366 روز می شود که آن را سال کبیسه می نامند. یعنی هر چهار سال شمسی سه سال آن شمسی و سال چهارم کبیسه است. این قراداد به توصیه منجم رومی الکساندر سوشیرن رعایت می شود.
در تقویم های اروپایی این روز را هر چهار سال یک بار به ماه فوریه (دومین ماه میلادی) اضافه می کنند که آن سال را سال ژولین می نامند.در تقویم فارسی هر چهار سال یک بار که کبیسه است ماه اسفند را به جای 29 روز 30 روز محاسبه می کنند.
7-اگر فضانوردان بدون تجهیزات مخصوص از فضاپیما خارج شوند چه روی می دهد؟
ساده ترین موضوعی که به ذهن می رسد این است که در فضای خارج از جو زمین فضانورد بدون اکسیژن می میرد. اما حتی اگر فضانورد ذخیره اکسیژن لازم را داشته باشد ولی از لباس مخصوص استفاده نکند سرنوشت بسیار شومی در انتظار اوست. با کاهش فشار جو مایعات در دماهای پایینتری به جوش می آیند و سریع تبخیر می شوند. در ارتفاعی که فضانوردان کار می کنند فشار جو تقریبا" صفر است. به همین دلیل اگر لباس مخصوص به تن نداشته باشند آب موجود در بافتهای بدن آنها در مدت چند ثانیه به سرعت تبخیر می شود و فقط جسم خشک و بی جانشان باقی می ماند.
8-چرا سیارات چشمک نمی زنند؟
بر خلاف ستارگان که نورشان سوسو می زنند نور سیارات ثابت به نظر می رسد. گرچه در نزدیکی افق نور سیارات هم دچار نوسان می شود. ستارگان چون از ما بسیار دور هستند تنها یک شعاع نوری به سوی زمین می فرستند. این تک شعاع نوری در هنگام عبور از جو قطع و وصل می شود و لحظه ای نور ستاره به چشم ما نمی رسد و به نظر چشمک می زند. لیکن سیارات چون به ما خیلی نزدیک هستند همچون یک قرص نورانی هستند که دسته های نور به سوی زمین گسیل می کنند و دسته نور در برخورد با جو زمین دچار گسستگی نمی شود و نورشان ثابت به نظر می آید.
9-صورت فلکی چیست؟
صورت فلکی گروهی از ستارگان در آسمان هستند که مجموعه های قابل تشخیص را تشکیل می دهند. ستاره شناسان قدیمی توانستند بعضی از این مجموعه ها را پیدا کنند و آنها را به نام موجودات افسانه ای و خدایان و الهه ها نامگذاری کنند. امروزه 88 صورت فلکی شناخته شده است و کل آسمان طوری تقسیم شده است که هر ستاره به یک صورت فلکی متعلق باشد. اما ستارگان موجود در هر صورت فلکی چندان ارتباطی با هم ندارند. فقط طوری قرار گرفته اند که وقتی از زمین به آنها نگاه می کنید در یک مجموعه قرار دارند. بدیهی است چنانچه از یک نقطه دیگر فضا به آنها نگاه کنیم مجموعه ها به صورت دیگری به نظر می آیند. در بسیاری از موارد فاصله ستارگانی که یک صورت فلکی را تشکیل می دهند از یکدیگر بیش از فاصله ای است که با ما دارند.
10-تفاوت بین خوشه های کروی و خوشه های باز در چیست؟
همه ستارگان کهکشان مانند خورشید تک و تنها نیستند. برخی از آنها مجموعه های دوتایی یا چندتایی و بسیاری مجموعه های بزرگتری به نام خوشه های ستاره ای را تشکیل می دهند. خوشه های ستاره ای به دو گروه عمده رده بندی می شوند: خوشه های باز و خوشه های کروی.
هر خوشه کروی بزرگ ممکن است چند صد هزار ستاره داشته باشد. اما خوشه های باز معمولا" بیش از چند صد ستاره ندارند و از لحاظ اندازه از خوشه های کروی کوچکترند. ستاره ها در خوشه های کروی به هم نزدیکترند. یعنی تراکم ستاره ها در واحد حجم بیشتر است. این یکی از مهمترین تفاوتهای میان این مجموعه های ستاره ای است که موجب تمایز شکل ظاهری آنها می شود. معمولا" تراکم ستاره ها در مرکز خوشه های کروی به حدی زیاد است که حتی با تلسکوپهای بزرگ نیز به آسانی از یکدیگر تفکیک نمی شوند. اما ستاره های خوشه های باز حتی با تلسکوپهای کوچک نیز تفکیک می شوند.
11-تلسکوپ فضایی هابل چیست؟
اخترشناسان حتی پیش از آغاز عصر فضا این رویا را در سر داشتند که تلسکوپی را در مداری به دور زمین قرار دهند. زیرا تلسکوپ در بیرون از جو بهتر از هر ابزاری در سطح زمین می تواند اعماق کیهان را رصد کند. این رویا در آغاز سال 1990 به واقعیت پیوست و یک شاتل فضایی توانست تلسکوپ 5/1 میلیارد دلاری هابل را در مداری به دور زمین قرار دهد. تلسکوپ هابل از گونه بازتابی کاسگرین است و آینه اصلی آن 4/2 متر قطر دارد. این تلسکوپ با رایانه از زمین کنترل می شود و نسبت به تلسکوپهای زمینی چند مزیت عمده دارد. توان تفکیک آن نسبت به تلسکوپهای زمینی بیشتر است. همچنین به بخش فرابنفش و فرو سرخ طیف نور نیز حساس است. حدود دو ماه پس از پرتاب مشخص شد که آینه اصلی هابل خطای کروی دارد و نور را با دقت مورد نظر کانونی نمی کند. سرانجام با بررسیهای بسیار اخترشناسان تصمیم گرفتند که با کار گذاشتن ابزارهایی در تلسکوپ خطای کرویت آن را تصحیح کنند و در سال 1993 چندین فضانورد کار آزموده تلسکوپ فضایی هابل را تعمیر کردند.
12-ستارگان متغیر چه هستند؟
همه ستاره ها از نظر درخشندگی ثابت نیستند. درخشندگی بعضی از آنها از یک شب تا شب دیگر و یا حتی از ساعتی به ساعت دیگر تغییر می کند. تغییرات درخشندگی ستاره ابط الجوزا در حد یک واحد قدر (حدود 5/2 برابر) بین حداکثر و حداقل آن است که امکان دارد چند ماه یا حتی چند سال طول بکشد. تغییر در میزان نور خروجی ابط الجوزا به علت تغییر در اندازه این ستاره رخ می دهد. هر چند تغییرات ستاره ابط الجوزا روندی منظم ندارد ولی برعکس ضربان و تغییرات بعضی از ستاره ها در چند روز یا هفته چنان منظم است که می توان آن را به تپش قلب موجود زنده تشبیه کرد. این قبیل ستاره ها را متغیرهای قیفاووسی می نامند و نظمشان به قاعده ای است که هر چه دوره تغییرات طولانی تر باشد تابندگی آنها هم بیشتر است. بعضی از ستاره ها که درخشندگی آنها به ظاهر تغییر می کند در واقع زوج هایی هستند که در زمانهای معینی یکی از آنها باعث اختفای دیگری و در نتیجه مانع رسیدن نور دیگری به ما می شود. یکی از نمونه های شناخته شده آنها که به دوتایی گرفتگی معروف اند ستاره الغول از صورت فلکی برساووش است که روشنی آن تا میزان یک سوم در هر 2 روز و 20 ساعت و 49 دقیقه کم می شود. نواخترها هم از دیگر ستارگان متغیری هستند که ناگهان هزاران بار بیشتر از معمول نورانی و شعله ور می شوند که تا چند روزی به درخشندگی ادامه می دهند و رفته رفته محو می شوند.
13-تفاوت بین دنباله دارها و شهابها چیست؟
گاهی مردم دنباله دارها را با شهابها اشتباه می گیرند در حالی که این دو کاملا" مجزا از یکدیگرند. شهابها در واقع ذرات بسیار ریزی هستند که در فضای میان سیارات پراکنده اند. هنگامی که این ذرات به جو زمین وارد می شوند بر اثر اصطکاک با جو می سوزند و به صورت ردهای نورانی دیده می شوند. ولی دنباله دارها توده هایی از یخ و غبار و ذرات ریز هستند که در مدارهای طولانی به دور خورشید می گردند. اندازه هسته اصلی دنباله دارها بزرگتر از چند کیلومتر نیست. اما هنگامی که به نزدیکی خورشید می رسند به دلیل تابش شدید خورشید گاز و غبار آنها جدا می شود و دنباله ای خلاف جهت تابش خورشید تشکیل می شود که ممکن است طول آن به میلیونها کیلومتر برسد.
14-اولین تلسکوپ را چه کسی اختراع کرد؟
هیچ کس به طور حتم نمی داند چه شخصی اولین مخترع تلسکوپ بوده است. بنابر یک داستان شاگردی از روی شیطنت یکی از عدسیهای عینک استاد کار خود را در مقابل عدسی دیگر آن قرار داد و برای نخستین بار دریافت که از پشت آنها می توان برج کلیسایی را که در فاصله دور قرار دارد بسیار نزدیک ببیند. با این حال امروزه بر این عقیده ایم که احتمالا" تلسکوپ توسط هانس لیپرشی عینک ساز هلندی در سال 1608 اختراع شده است. شاید هم شاگرد داستان نقل شده نزد لیپرشی کار می کرده است و استاد کار همه اعتبار این ابداع را به خود اختصاص داده است.
عدسیهای ساده عینک از زمانهای قدیم شناخته شده بود. یونانیها احتمالا" با استفاده از عدسیهای بزرگ کشتیهای دشمن را به آتش می کشیدند. قدیمی ترین شیئی شناخته شده که شبیه عدسی است از حفاریهای باستانشناسی بابل به دست آمده است و گمان می رود که از آن به عنوان شیشه درشتنما برای خواندن خطوط الواح گلی استفاده می شد. در هلند کسی در مورد این اختراع جدید به عنوان وسیله مشاهده آسمان فکر نمی کرد. آنها از این اختراع فقط به صورت یک اسلحه نظامی استفاده می کردند. زیرا با عدسی می توانستند محل دشمن را بدون آنکه دیده شوند پیدا کنند. در سال 1608 اخبار و شایعات مربوط به این اختراع شگفت آور جدید در سراسر اروپا مانند صاعقه پیچید. وقتی گالیله از آن با خبر شد او نیز اهمیت کاربرد این وسیله را در زمان جنگ دریافت. ولی در عین حال به امکان کاربردهای دیگر آن نیز توجه کرد. حتی قبل از آنکه یکی از تلسکوپهای هلندی در ایتالیا به دست گالیله برسد او برای خودش یک تلسکوپ ساخت. اولین تلسکوپ گالیله دارای یک عدسی شیئی به قطر 2/4 سانتیمتر بود که فقط 3 برابر بزرگتر نشان می داد. ولی عدسی تلسکوپی که او اکتشافات نجومی خود را با آن انجام داد دارای قطر 4/4 سانتیمتر بود و 33 برابر بزرگتر نشان می داد.
15-منظور از قدر مطلق ستارگان چیست؟
برای مقایسه درخشندگی واقعی ستارگان باید قدر مطلق آنها را تعیین کرد. قدر مطلق عبارت است از قدر ظاهری ستاره هنگامی که فاصله آن با ما 10 پارسک (6/32 سال نوری) باشد.
برای مثال اگر خورشید 10 پارسک دورتر از ما بود همانند ستاره ای کم نور با قدر ظاهری 8/4 دیده می شد. قدر مطلق شعرای یمانی 5/1+ است . زیرا آن هم نزدیکتر از فاصله استاندارد قرار دارد. دنب نورانیترین ستاره صورت فلکی دجاجه از قدر اول است ولی قدر مطلق آن نشان می دهد که یکی از درخشانترین ستارگان راه شیری است. زیرا اگر در فاصله استاندارد قرار می گرفت همانند ستاره ای با قدر 7- دیده می شد. در این صورت به غیر از ماه و خورشید نورانیترین جرم آسمانی بود و حتی نور آن می توانست سایه ایجاد کند.
16-چرا ما از روی زمین فقط نیمی از ماه را می بینیم؟
ماه تقریبا" 27 روز طول می کشد تا یک بار به دور زمین بگردد. در همین زمان ماه دقیقا" یک دور کامل نیز به دور خود می چرخد. به این جهت ماه همواره یک روی خود را به ما نشان می دهد. انسان از روی زمین فقط یک روی کره ماه را می تواند ببیند. پشت ماه را فقط فضانوردی که با سفینه خود به دور ماه می چرخد قادر است مشاهده کند. به هر جهت انسان می تواند به دلیل نامنظمی های گوناگون در مدار ماه و نیز از طریق تغییر مکان مشاهده ماه در روی زمین در طول زمان 59% سطح ماه را مشاهده کند. بقیه 41% سطح ماه قبل از آغاز دوران سفر به فضا برای انسان کاملا" ناشناخته بود.
17-چرا ماه به روی زمین سقوط نمی کند؟
زمین با نیروی گرانش خود ماه را به سوی خود می کشد. اگر انسان ماه را که در حقیقت بی وقفه به دور سیاره ما می چرخد از گردش باز می داشت ماه فقط برای مدت کوتاهی ثابت می ایستاد آنگاه با سرعتی فزاینده به سمت زمین می شتافت و در نهایت با آن برخورد می نمود. البته این عمل میسر نیست. ماه از همان زمانهای اولیه با سرعتی برابر 3659 کیلومتر در ساعت به دور زمین در حال گردش بوده است. در اثر این حرکت گردشی یک نیروی گریز از مرکز به سمت خارج ایجاد می شود که درست به اندازه نیروی گرانش زمین که به سمت داخل کشش دارد است. این دو نیروی مخالف اثر یکدیگر را به طور متقابل خنثی می کنند به نحوی که ماه همواره بر مدار خود باقی می ماند.
18-منظور از دریاهای ماه چیست؟
لکه هایی که با چشم عادی و غیر مسلح روی سطح ماه مشاهده می شود قبلا" به شکل اقیانوس به نظر می رسید و برای همین دریا نام داده شد. امروزه می دانیم که نیروی جاذبه ماه آنقدر کم است که قادر به نگاه داشتن آب و هوا نیست. بنابراین ماه هیچگاه دارای اقیانوس نبوده است. دریاهای ماه سطوح عظیم و کاملا" خشک از سنگ گدازه ها هستند. این گدازه ها میلیاردها سال پیش در بخشهایی از سطح سفید ماه که مملو از دهانه های آتشفشانی بوده سرازیر شده و روی قسمتهایی از آنها را پوشانیده است. سپس این حجم عظیم گدازه ها سرد شده اند. در حال حاضر چون مانند سابق اجرام آسمانی زیادی در فضا وجود ندارد دریاهای ماه به ندرت مورد اصابت گلوله های آتشین و بزرگ فضایی واقع می شوند به طوریکه این مناطق تاریک دارای دهانه های آتشفشانی بسیار کمتری نسبت به چشم اندازهای سفید قدیمی هستند.
19-کوتوله های سفید و ستارگان نوترونی چه هستند؟
ستارگان پیر و قدیمی مانن خورشید ما به تدریج لایه های بیرونی خود را دفع می کنند. ستارگان سنگین در پایان عمر خود منفجر می شوند. البته اکثر اوقات یک هسته تمام سوخته از آنها باقی می ماند. اگر این هسته کمتر از 4/1 جرم خورشید وزن داشته باشد به یک کوتوله سفید تبدیل می شود. یعنی کره ای که نزدیک به اندازه کره زمین است. البته در این کره کوچک تمام توده جرم خورشید متراکم می شود به نحوی که یک قاشق چای خوری از ماده کوتوله سفید چندین تن وزن خواهد داشت.
شگفت تر از این سرنوشت باقیمانده ستارگانی است که بین 4/1 تا 3 برابر جرم خورشید وزن دارند. آنها به صورت کره هایی که حدود 20 کیلومتر قطر دارند فرو می پاشند. یک سانتیمتر مکعب از مواد آنها شاید چیزی حدود 100 میلیون تن وزن خواهد داشت. این باقیمانده های ستاره ای را با نام ستاره های نوترونی مشخص می کنند. زیرا آنها تقریبا" به طور کامل از ذراتی ساخته شده اند که نوترون نام دارند. انسان می تواند ستاره های نوترونی زیادی را در آسمان نظاره کند. این کره های کوچک ولی پر جرم بسیار سریع حول محور خود می چرخند. روی این کره های کوچک نقاطی وجود دارد که پرتو افشانی بسیار زیادی دارند. هرگاه این نقاط به طرف زمین قرار می گیرند نوری شدید و لحظه ای دریافت می شود. در واقع انسان در آسمان یک منبع نور و تشعشع تپشی یا لحظه ای مشاهده می کند. به این جهت ستارگان نوترونی را تپ اختر نیز می نامند.
20-سیاهچاله چیست؟
کوتوله های سفید و ستاره های نوترونی را همواره می توان دید. اما مشاهده باقیمانده های ستاره ای که وزنی بیش از 3 برابر جرم خورشید دارند امکانپذیر نیست. این ستاره ها به صورت ساختارهای چنان کوچک و متراکمی فرو می پاشند که بر سطح آنها نیروی گرانش غیر قابل تصوری حکمفرما می شود. این نیروی گرانش در نهایت چنان زیاد می شود که همه چیز حتی نور را جذب می کند و در خود به دام می اندازد. چنین باقیمانده های ستاره ای را به همین دلیل نمی توان دید و لذا آنها را سیاهچاله می نامند. این ساختارهای شگفت انگیز همچون گردابی عظیم تمام چیزهایی را که نزدیک آنها می شوند ببلعند اما نمی گذارند هیچ چیز حتی نور از دست آنها رها شود و بگریزد.
چون سیاهچاله ها هیچ پرتویی از خود نمی تابانند نمی توان آنها را به طور مستقیم مشاهده کرد. با این وجود اخترشناسان بر این باورند که قراین و شواهدی برای اثبات وجود این اجرام آسمانی یافته اند. برای مثال ستارگانی را می توان در آسمان یافت که دور مرکزی ناپیدا در گردشند. که این مرکز در واقع فقط می تواند یک سیاهچاله باشد. سیاهچاله گاهگاه موادی را از این ستاره می رباید که در این فرایند این مواد شدیدا" داغ می شوند و قبل از آن که توسط سیاهچاله بلعیده شوند پرتوهای رونتگن (اشعه ایکس) از خود می تابانند. این پرتوها را آوای مرگ ماده نیز می نامند.

+ نوشته شده در چهارشنبه نوزدهم خرداد 1389ساعت توسط ابراهیم محمدی |

اعتدالین وانقلابین

چهار موقعیت خورشید در آسمان از گذشته تا کنون برای ایرانیان بسیار پرارزش بوده است. اعتدال بهای ( آغاز فصال بهار و سر زندگی و شادابی )، انقلاب تابستانی ( آغار فصل گرما و طولانیترین روزهای سال )، اعتدال پاییزه ( آغاز فصل پاییز و زردی درختان ) و در آخر انقلاب زمستانی ( آغاز فصل زمستان و به خواب رفتن طبیعت ).

+ نوشته شده در سه شنبه پانزدهم دی 1388ساعت توسط ابراهیم محمدی |

کاربردها وفواید ستاره شناسی

این علم کهن همچون علوم دیگر بشری بر اساس پاسخگویی به نیازهای مادی و فکری بشر و ارضای حس کنجکاوی او بوجود آمده و با گذشت زمان رشد و توسعه یافته است و بمرور زمان کاربردهای گوناگونی در زندگی و علم و فناوری پیدا کرده است. برای نمونه می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

1) جهت یابی در امور مسافرتی، حمل و نقل زمینی و دریایی و هوایی، فضانوردی ، نظامی، نقشه برداری ، ماهواره ای و مکانهای ناشناخته ی زمینی و دریایی و اقیانوسی.
2) شناخت انرژیهای نو و عظیم بدون آلودگی زیست محیطی مانند: انرژی عظیم حاصل از همجوشی هسته ای داخل خورشید و ستارگان.

3) شناخت ساختار و عملکرد خورشید و تأثیرات فعالیت این ستاره ی حیات بخش بر آب و هوا و حیات موجودات زمین و رفتار جانداران.
4) شناخت چگونگی پیدایش عالم ، ستارگان و منظومه های ستاره ای و سیاره ای و از آنجمله زمین ما.
5) جستجو و بررسی منشاء حیات و موجودات در کره ی زمین و سیارات دیگر منظومه ی ما یا منظومه های سیاره ای دیگر ستارگان.
6) شناخت اجرام تهدید کننده ی زمین و حیات آن مانند: سیارکها و دنباله داران.
7) شناخت عناصر و مواد موجود در عالم هستی و دیگر اجرام از طریق بررسی طیف آنها.
8) شناخت ساختار کهکشان ما، راه شیری و موقعیت منظومه ی ما در آن.
9) شناخت موقعیت کهکشان ما در خوشه ی کهکشانی نزدیک.
10)شناخت پیدایش ، شکل گیری ، وسعت و سرانجام عالم هستی (کیهان شناسی)
11)شناخت پدیده های مرتبط با ماه و تأثیرات بر آب و هوا و حیات موجودات زمین.
12) تلاش و جستجو در جهت ارتباط با موجودات فرا زمینی از طریق ارسال سفاین فضایی بسوی ستارگان نزدیک یا ارسال امواج رادیویی بسوی آنها یا دریافت امواج احتمالی ارسال شده توسط آنها از فضا بوسیله تلسکوپهای رادیویی.
13)رصد و محاسبه ی موقعیت اجرام با هدف اندازه گیری و سنجش زمان و کاربرد آن در زندگی روز مره و علوم و فنون مختلف بصورت تقویم و گاهشماری سالها و ساعت.
14)تعیین اوقات شرعی که برای مسلمانان جهت انجام فرایض دینی مانند : نماز، روزه و اعیاد و... اهمیت فراوان دارد.
15)تعیین جهت قبله که برای مسلمانان در نقاط مختلف کره ی زمین اهمیت فراوان دارد.
16)اشتغال افراد یا پرکردن اوقات فراغت آنان (خصوصاً نوجوانان و جوانان) به کار و تحقیق علمی و مفید

+ نوشته شده در شنبه بیست و یکم آذر 1388ساعت توسط ابراهیم محمدی |

مبانی تقویم

تقويم هجري شمسي

تقويمي كه ما از آن استفاده مي‌كنيم، يكي از دقيقترين و مناسبترين تقويم‌هاي جهان است، اما متاسفانه فقط اندكي از ما آن را به خوبي مي‌شناسيم و تاريخچه به وجود آمدن آن را مي‌دانيم. براي مثال، برخلاف تصور عموم، تقويمي كه امروز از آن استفاده مي‌كنيم، قدمت 1386 ساله ندارد، بلكه در همين دو قرن اخير تدوين شده است. ابتدا با مفهوم سال شمسي حقيقي آشنا شويد.

سال شمسي حقيقي

مدت زمان بين دو عبور متوالي مركز خورشيد از نقطه اعتدال بهاري است و مدت متوسط آن در ساعت 12 زيجي تاريخ صِفر ژانويه 1900 ميلادي، 24219878/24 شبانه‌روز يا معادل 365 شبانه‌روز و 5 ساعت و 48 دقيقه و 97/45 ثانيه حساب شده است. مدت متوسط سال شمسي حقيقي، ثابت نيست و سالانه معادل 0000000614/0 شبانه‌روز يا 00530/0 ثانيه از مدت متوسط سال شمسي حقيقي كاسته مي‌شود. مدت متوسط سال شمسي حقيقي ثابت نيست و بر اثر تغييرات تعدادي از مشخصه هاي نجومي، تغيير مي‌كند. (صياد 1373، ص 29)

تقويم هجري شمسي بُرجي

اولين بار عبارت « هجري شمسي» در تقويم رسمي سال 4-1303 هجري قمري آمد. اين تقويم را عبدالغفارخان نجم الدوله ( 1259 - 1326 ق) استخراج كرده بود كه در بالاي صفحات آن براي نخستين بار عبارت سال هجري شمسي 1265 به چشم مي آيد. البته عبدالغفارخان نجم الدوله در سالهاي بعد و در تقويم هاي آن روزگار كه به صورت دفترچه اي منتشر مي شد، ستون جديدي براي روزها و دوازده برج حَمَل، ثور، ... و حوت، به طور مرتب درج مي كرد و بدين ترتيب وي براي اولين بار تقويمي را اختراع و ابداع كرد كه امروزه به نام «تقويم هجري شمسي بُرجي» معروف شده است. تا قبل از اين تاريخ، تقويمي كه اساس آن شمسي و مبداء آن هجرت حضرت محمد(ص) از مكّه به مدينه باشد، در ايران رايج نبوده است. ( صياد 1375، ص 111)

مبدا تقويم هجري شمسي بُرجي، اول بهار سال شمسي است كه در آن هجرت حضرت محمد(ص) از مكّه به مدينه اتفاق افتاده است. اين مبداء مطابق روز جمعه 19 مارس 622 ميلادي(يولياني) است. آغاز يا لحظه تحويل سال، (لحظه عبور مركز خورشيد از نقطة اعتدال بهاري نيمكره شمالي) دقيقاً با محاسبات نجومي تعيين مي‌شود. به اين جهت، اولين روز سال هميشه بر روز اول بهار منطبق است. اين سال از لحاظ استفاده در زندگي روزمره، شامل 365 شبانه‌روز در سال كبيسه است. نام ماههاي اين تقويم(برجها)، به ترتيب همنام با دوازده صورت فلكي قديمي منطقه‌البروج است.(جدول 1) تعداد شبانه‌روز هر برج برابر با مدت حركت مركز خورشيد در همان برج كه به علت حركت ظاهري غيريكنواخت مركز خورشيد روي مدارش از 29 تا 32 شبانه‌روز تغيير مي‌كند. در ضمن اين امكان وجود داشت كه تعداد شبانه‌روز‌‌هاي هر يك از بروج از سالي به سال ديگر تغيير كند.

نوروز (اولِ حَمَل) و كبيسه‌هاي تقويم هجري شمسي برجي از طريق محاسبه لحظه تحويل سال و مقايسه آن با لحظه ظهر حقيقي تعيين مي‌شود. سال كبيسه هر چهار و گاهي هر پنج سال يكبار اتفاق مي‌افتد. دوره دوم مجلس شوراي ملي ايران در ماده 3 قانون محاسبات عمومي، مصوب 21 صفر 1329 مطابق 2 حوت 1289، تقويم هجري شمسي بُرجي را به عنوان مقياس رسمي زمان در محاسبات دولتي پذيرفت(صياد 1373، ص 29).

رديف	نام	معني
1	حَمَل	بره
2	ثور	گاو
3	جوزا	دوپيكر
4	سَرَطان	خرچنگ
5	اسد	شير
6	سنبله	خوشه
7	ميزان	ترازو
8	عَقرب	كژدم
9	قوس	كمان، كماندار
10	جَدي	بزغاله
11	دَلو	آب‌دهنده، آبكش
12	حوت	دوماهي

جدول 1

تقويم هجري شمسي

تقويم هجري شمسي كه هم اكنون تقويم رسمي كشور است،ازهر لحاظ به جز در نام و تعداد شبانه روزهاي ماهها همانند تقويم هجري شمسي بُرجي است. نام ماههاي تقويم هجري شمسي ريشه اوستايي دارند: «دي» يكي از القاب اهورامزدا و نام 11 ماه بقيه، اسامي فرشتگان و ياوران اهورامزدا است(جدول 2).

رديف	نام	معني
1	فروردين	نيروي پيش‌برنده
2	ارديبهشت	راستي و پاكي
3	خرداد	كمال و رسايي
4	تير	باران
5	مرداد	جاودانگي و بي مرگي
6	شهريور	كشور برگزيده
7	مهر	عهد و پيمان
8	آبان	آبها
9	آذر	آتش
10	دي	آفريدگار، دادار
11	بهمن	انديشه نيك
12	اسفند	فروتني و بردباري

جدول 2

ماههاي فروردين تا شهريور 31 شبانه روز ، ماههاي مهر تا بهمن 30 شبانه روز و ماه اسفند در سالهاي عادي 29 و در سالهاي كبيسه 30 شبانه روز است. نوروز(اول فروردين) و كبيسه‌هاي تقويم هجري شمسي از طريق قاعده نوروز تحويلي- محاسبه لحظه تحويل سال و مقايسه آن با لحظه ظهر حقيقي را براي نصف النهار رسمي ايران- تعيين مي‌شود. طول جغرافيايي نصف النهار رسمي ايران 5/52 درجه شرقي است. در اينجا يكي از دو حالت زير ممكن است اتفاق بيفتد:

الف- اگر لحظه تحويل سال، بين بعد از ظهر سيصد و شصت و پنجمين و قبل از ظهر سيصد و شصت و ششمين روز سال واقع شود، سيصد و شصت و ششمين روز سال را نوروز، و سال تمام شده را عادي به حساب مي‌آورند
ب- اگر لحظه تحويل سال، در بعد از ظهر سيصد و شصت و ششمين روز سال واقع شود، سيصد و شصت و هفتمين روز سال را نوروز، و سال تمام شده را كبيسه به حساب مي‌آورند. (صياد 1373، ص 30)

بررسيهاي انجام شده نشان مي‌دهد كه كبيسه‌هاي تقويم هجري شمسي تثبيت شده نيستند و به صورت هر چهار و گاهي هر پنج سال يكبار اتفاق مي‌افتند(براي اطلاع از نظرات مختلف درباره آرايه کبيسه هاي تقويم هجري شمسي رجوع كنيد به قاسملو ص. 93- 143).

در دوره پنجم مجلس شوراي ملي ايران بر اساس قانوني(مصوب 11 فروردين 1304 هجري شمسي) ، بروج به ماههاي فارسي تغيير يافتند و از نوروز 1304 ، تقويم هجري شمسي به عنوان تقويم رسمي كشور، جايگزين تقويم هجري شمسي بُرجي شد(عبدالهي، ص 331).

برتريهاي تقويم هجري شمسي

تقويم هجري شمسي از لحاظ نجومي و طبيعي،از بهترين و دقيقترين تقويم‌هاي جهان است. دلايل برتري اين تقويم را مي‌توانيم به اين ترتيب بيان كنيم:

الف- مدت سال شمسي، نوروز و كبيسه‌هاي تقويم هجري شمسي، دقيقاً بر مبناي محاسبات نجومي تعيين مي‌شود. تقويم هجري شمسي، تنها تقويم متداول در جهان است كه علاوه بر كبيسه‌هاي چهارساله، كبيسه پنج ساله نيز دارد. وجود كبيسه‌هاي پنج ساله، باعث انطباق دايمي و دقيقتر تقويم هجري شمسي با فصول طبيعي مي‌شود.
ب- تعداد روزهاي ماههاي تقويم هجري شمسي مبناي نجومي و طبيعي دارد. به عبارت دقيقتر، تعداد روزهاي ماهها با مدت حركت ظاهري غيربكنواخت مركز خورشيد روز دايره البروج و عبور از دوازده صورت فلكي منطقه البروج، هماهنگي كامل دارد. مركز خورشيد، نيمه اول مدار ظاهري خود (شامل فصول بهار و تابستان) را در مدت 186 شبانه‌روز و نيمه دوم مدار ظاهري خود (شامل فصول پاييز و زمستان) را در سالهاي عادي و كبيسه، به ترتيب در 179 و 180 شبانه‌روز طي مي‌كند.
ج- آغاز سال تقويم هجري شمسي، با سالگرد تولد بهار و آغاز شكوفايي دوباره طبيعت شروع مي‌شود. در سير تاريخچه تحول تقويم در جهان، هرگز تقويمي كه اغاز سال آن همواره با آغاز بهار شروع شود، در هيچ مدرك و سند و يا ماخذ نجومي، تاريخي، ديني و ... ذكر نشده است.

منابع:

عبدالهي،رضا. تاريخِ تاريخ در ايران، تهران، 1366

تقويم هجري قمري

تقويم هجري قمري‌، چهارده قرن تقويم ديني مسلمانان جهان بوده است. از آنجا كه قسمت عمدة وقايع ديني و ملي تاريخمان بر اساس تقويم هجري قمري ضبط و ثبت شده‌، از اين رو آشنايي با اين تقويم‌، بسيار مهم است. تاريخ نويسان و ساير پژوهشگران دربارة چگونگي پيدايي و سير تحول تقويم هجري قمري در بخش‌هاي مختلف جزيره العرب، در 18 سال نخست پس از هجرت پيامبر اكرم(ص) اختلاف نظر دارند. هر يك از اين پژوهشگران با استناد به آيات شريفة قرآن مجيد كه موضوع آن نجوم و تقويم است و نيز به استناد قراردادها، صلح نامه ها، فرامين و نامه‌هاي نوشته شده در اين سال ها و انبوه روايات نقل شده در كتب تاريخ و علوم ديني دورة اسلامي، نظراتي متفاوت و گاه متناقض، اظهار كرده‌اند؛ اما تا كنون‌، هيچ يك از آنها از دايرة فرض و گمان فراتر نرفته‌اند.

تقويم هجري قمري بر دو نوع است: تقويم هجري قمري هلالي و تقويم هجري قمري قراردادي. اصول و پايه‌هاي اساسي اين تقويم ها به شرح زيرند.

تقويم هجري قمري هلالي

تقويم هجري قمري هلالي، تقويم ديني مسلمانان جهان است. مبدأ اين تقويم، اول محرم سالي است كه پيامبر اكرم(ص) از مكة معظمه به مدينة منوره هجرت فرمودند. اين مبدأ قراردادي است و 59 تا 71 شبانه‌روز قبل از تاريخ تقريبي هجرت پيامبر اكرم(ص) اختيار شده است. اسلام شناسان دربارة تاريخ هجرت از 1 تا 13 ربيع الاول 1 هجري قمري اختلاف نظر دارند. اين مبدأ در اغلب كشورهاي اسلامي‌، روز جمعه 1 محرم 1 هجري قمري‌، مطابق 27 تير 1 هجري شمسي و مطابق 16 ژوئية 622 ميلادي (ژولي) اختيار شده است.

سالهاي اين تقويم، شامل 12 ماه قمري هلالي است كه به ‌ترتيب عبارتند از : محرم،صفر،ربيع الاول، ربيع الثاني، جمادي الاول، جمادي الثانيه، رجب، شعبان، رمضان، شوال، ذيقعده و ذيحجه. تاريخ اول هر ماه با رؤيت هلال ماه نو در شامگاه روز بيست و نهم يا سي اُم ماه قبل ماه‌، به ثبوت مي‌رسد. با اين حساب‌، تعداد شبانه‌روزهاي هر ماه قمري كه برابر با مدت زمان بين دو رؤيت متوالي هلال ماه نو است، 29 يا 30 شبانه‌روز گرفته مي‌شود. در اين تقويم، نوع ماههاي قمري، حقيقي است.

پيش بيني وضعيت رؤيت هلال ماههاي قمري به مقادير مشخصه‌هاي ماه و خورشيد و موقعيت جغرافيايي رصدگر در لحظة غروب خورشيد تاريخ بيست و نهمين روز ماه قبل، بستگي دارد. به عبارت دقيق‌تر، كارشناسان مسائل تقويم هجري قمري‌، براي بررسي وضعيت رؤيت پذيري يا رويت ناپذيري هلال ماههاي قمري در شامگاه بيست و نهمين روز هر ماه قمري در نقطة جغرافيايي مورد نظر، روش علمي تازه اي را به كار مي‌برند. اين روش به اين شرح است كه در مرحلة نخست‌، مشخصه‌هاي ماه و خورشيد را براي لحظة غروب خورشيد بيست و نهمين روز ماه قمري محاسبه مي‌كنند. سپس‌، اين مقادير مشخصه ها را با همة مقادير مشخصه‌هاي متناظرِ آنها بر اساس ركوردهاي جهاني رؤيت هلال ماه، مقايسه مي‌كنند. اين ركوردها، مربوط به رؤيت هلال ماهها از سال 1859 تا زمان حاضر هستند كه به تأييد مراكز نجومي معتبر جهان رسيده‌اند. حالات متفاوتي ممكن است رخ دهد.

كارشناسان بر اساس اين حالات‌، دربارة رؤيت پذيري يا رؤيت‌ناپذيري هلال ماه در شامگاه بيست و نهمين روز هر ماه قمري و در نتيجه، تعيين تاريخ اول هر ماه نو قمري براي آن نقطة جغرافيايي مورد نظر، اظهار نظر مي‌كنند. البته، اين امكان وجود دارد كه هلال ماه نو در مكاني بر روي كرة زمين، دقايقي قبل يا بعد از لحظة غروب خورشيد روزهاي بيست و نهم يا سي اُم رؤيت شود. اين اختلاف يك شبانه‌روز در رؤيت هلال ماههاي قمري، اختلاف يك شبانه‌روز در تقويم هجري قمري هلالي كشورهاي اسلامي را سبب مي‌شود.

طول ماه هلالي

طول ماه هلالي، مدت زمان بين دو لحظة ماه نو نجومي متوالي است. مقدار متوسط طول ماه هلالي از سال 1900 تا 2006 ميلادي، 530589/29 شبانه‌روز يا معادل 29 شبانه‌روز و 12 ساعت و 44 دقيقه و 9/2 ثانيه است. طول ماه هلالي متوسط، ثابت نيست و به علت تاثير عوامل نجومي، به مقدار بسيار كمي تغيير مي‌كند. طول ماه هلالي حقيقي نيز ثابت نيست و به علت تاثير عوامل نجومي‌، به مقدار قابل ملاحظه اي تغيير مي‌كند. از سال 1363 هجري شمسي (مطابق 1984 ميلادي) به بعد، چند تن از پژوهشگران علم نجوم با انجام پژوهشها و محاسبات رايانه اي گسترده دربارة تعداد زيادي از لحظه‌هاي ماه نو نجومي، طول ماههاي هلالي حقيقي و همچنين ‌ترسيم نمودارهاي خاص، به تغييرات دقيق طول ماه هلالي حقيقي، پي برده‌اند. نتايج كارهاي چهارتن از اين پژوهشگران به شرح زيرند:

صياد‌، تغييرات طول ماه هلالي حقيقي را در بازة زماني تقريباً 38 سال شمسي يا در طي 469 طول ماه هلال حقيقي (ماه گَردهاي شمارة 459 تا شمارة 927) كه مربوط به لحظه‌هاي ماه نو نجومي از 28 ژانوية 1960 تا 29 دسامبر 1997 مي‌باشد، مورد بررسي قرار داد و به اين نتيجه رسيد كه طول ماه هلالي حقيقي، در بازة زماني ياد شده‌، بين 29 شبانه‌روز و 6 ساعت و 53 دقيقه (كوتاه‌ترين زمان، مربوط به ماه گرد شمارة 526 با تاريخ ماه نو نجومي 29 ژوئن 1965) تا 29 شبانه‌روز و 19 ساعت و 55 دقيقه (طولاني‌ترين زمان، مربوط به مربوط به ماه گَرد شمارة 631 با تاريخ ماه نو نجومي 24دسامبر 1973) و با دامنة تغييرات 13 ساعت و 2 دقيقه در طرفين مقدار متوسط طول ماه هلالي‌، تغيير مي‌كند. افزون بر اين، دورة تغييرات طول ماه هلالي حقيقي، معادل نيم دورة ساروس(Saros) است. به عبارت دقيق‌تر، پس از سپري شدن 111 يا 112 ماه هلالي‌، طول ماههاي هلالي حقيقي با تغييرات جزيي نسبت به ‌ترتيب دوره‌هاي قبلي، در دوره‌هاي بعدي تكرار مي‌شوند. نيم دوره‌هاي ساروس اول تا چهارم به ‌ترتيب شامل 112، 111‌،112 و 112 ماه هلالي حقيقي است.

ريچارد استفنسن (Richard Stephenson) از دانشگاه دارام (Durham) انگلستان و ليو بائولين (Liu Baolin) از رصدخانة پارپِل مانتِين (Purple Mountain Observatory) چين، تغييرات طول ماه هلالي حقيقي را براي مدت 5000 سال ميلادي (1000 قبل از ميلاد تا 4000 ميلادي) مورد بررسي قرار دادند و به اين نتيجه جالب رسيدند كه طول ماه هلالي حقيقي، در بازة زماني يادشده، بين 29 شبانه‌روز و 6 ساعت و 26 دقيقه (كوتاه‌ترين زمان در سال 302 قبل از ميلاد) تا 29 شبانه‌روز و 20 ساعت و 6 دقيقه (طولاني‌ترين زمان در سال 400 قبل از ميلاد) و با دامنة تغييرات 13 ساعت و 40 دقيقه در طرفين مقدار متوسط طول ماه هلالي، تغيير مي‌كند.

علاء جواد، عضو انجمن منجمين غير حرفه‌اي كويت، تغييرات طول ماه هلالي حقيقي را براي مدت 800 سال ميلادي (1600 تا 2400) مورد بررسي قرار داد و به اين نتيجه جالب رسيد كه طول ماه هلالي حقيقي، در بازة زماني ياد شده، بين 29 شبانه‌روز و 6 ساعت و 31 دقيقه (كوتاه‌ترين زمان با تاريخ ماه نو نجومي 18 ژوئن 1708) تا 29 شبانه‌روز و 19 ساعت و 59 دقيقه (طولاني‌ترين زمان با تاريخ ماه نو نجومي 15 دسامبر 1610) و با دامنة تغييرات 13 ساعت و 28 دقيقه در طرفين مقدار متوسط طول ماه هلالي، تغيير مي‌كند. افزون بر اين، دورة تغييرات طول ماه هلالي حقيقي از دو نوع دوره تشكيل شده است: يكي دورة كوتاه (كمي بيش از 1 سال شمسي، تقريباً معادل 14 ماه هلالي‌، كمينه 13 ماه و بيشينه 18 ماه هلالي) و ديگري دورة طولاني (تقريباً معادل 9 سال شمسي) كه چندين دورة كوتاه ياد شده در درون آن قرار دارد.

طول سال قمري متوسط

طول سال قمري، شامل 12 طول ماه هلالي است. مقدار متوسط طول سال قمري، از سال 1900 تا 2006 ميلادي، 367068/354 شبانه‌روز يا معادل 354 شبانه‌روز و 8 ساعت و 48 دقيقه و 7/34 ثانيه است. طول سال قمري متوسط ثابت نيست و به علت تغييرات بسيار كم طول ماه هلالي متوسط، مقدار آن نيز دستخوش تغييرات بسيار كم است.

تقويم هجري قمري قراردادي

تاريخ نويسان و ساير پژوهشگران، براي سهولت در محاسبات روزمرة تقويم هجري قمري و بر طرف كردن اشكالات ناشي از يك شبانه‌روز اختلاف در تقويم هجري قمري هلالي در كشورهاي اسلامي، از تقويمي به نام«تقويم هجري قمري قراردادي» استفاده مي‌كنند.

مبدأ و نام 12 ماه اين تقويم، همانند تقويم هجري قمري هلالي است. تعداد شبانه‌روز ماههاي اين تقويم، متناوباً 30 و 29 شبانه‌روز است. يعني ماه محرم 30، ماه صفر 29 شبانه‌روز و همين‌طور تا آخر گرفته مي‌شود. توضيح اينكه، تعداد شبانه‌روز ماه ذيحجه در سالهاي عادي 29 و در سالهاي كبيسه 30 شبانه‌روز است. در اين تقويم، نوع ماههاي قمري، قراردادي است.

طول سال قمري قراردادي ( 354 ¹¹/₃₀ يا 354/36¯ شبانه‌روز) عدد صحيحي از شبانه‌روز‌هاي كامل نيست. حال آنكه در محاسبات روزمرة تقويم هجري قمري، طول سال با تعداد شبانه‌روزهاي كامل مورد نياز است. از اين رو، تاريخ نويسان و ساير پژوهشگران، براي بر طرف كردن اين مشكل در تقويم هجري قمري قرار دادي از كسر شبانه‌روز طول سال قمري قراردادي طرف نظر مي‌كنند و اين سال 354 شبانه‌روزه را «سال عادي» مي‌نامند. پس از گذشت دو يا سه سال كه مجموع كسور شبانه‌روز طول اين سالها به يك شبانه‌روز مي‌رسد. در اين صورت، يك شبانه‌روز به آخر سال مورد نظر اضافه مي‌كنند و آن سال 355 شبانه‌روز را «سال كبيسه» مي‌نامند.

سالهاي كبيسة دوره 30 سالة قمري نوع

29 26 24 21 18 15 13 10 7 5 1

29 26 24 21 18 16 13 10 7 5 2

دو نوع از معمول‌ترين دوره‌هاي كبيسه 30 ساله قمري

البته، اين نكته مهم را بايد يادآوري كرد كه دورة كبيسة 30 سالة قمري نوع 2 كه توسط عده اي از پژوهشگران در برخي از تقويم‌هاي تطبيقي منتشر شده در جهان، به كار رفته است، به علت فقدان مبناي محاسبات رياضي صحيح، مورد تاييد نگارنده نيست.

دقت تقويم هجري قمري قراردادي

بررسيهاي آماري انجام شده توسط نگارنده در مورد مقايسة داده‌هاي مربوط به روز هفتة اول ماههاي تقويم هجري قمري قراردادي نسبت به روز هفتة اول ماههاي تقويم هجري قمري هلالي در بازة زماني 153 سال هجري قمري (1257 تا 1409) نشان داد كه روز هفتة اول ماههاي تقويم هجري قمري قراردادي در 43/64% با روز هفتة اول ماههاي تقويم هجري قمري هلالي، انطباق دارد. اما در 35/35%يك شبانه‌روز و در 22/0% دو شبانه‌روز خطا دارد.

صياد، محمدرضا.«پيدايش و سير تحول تقويم هجري شمسي»، ميراث جاويدان، ويژه تاريخ علم در اسلام و ايران، سال 4، شماره 3 و 4 ،1375، ص 109 – 118.
صياد، محمدرضا. «تقويم هجري شمسي»، نجوم، سال 3 ، شمارة 11، مهر 1373،ص 29-31.
قاسملو، فريد.«مقايسه روشها و معادلات مختلف براي اعمال كبيسه‌هاي گاهشماري هجري خورشيدي در منابع مختلف»، مجله تاريخ علم، شماره پنجم، 1385، ص 93 -143.

+ نوشته شده در پنجشنبه بیست و ششم شهریور 1388ساعت توسط ابراهیم محمدی |

اختلاف ساعت

+ نوشته شده در پنجشنبه بیست و ششم شهریور 1388ساعت توسط ابراهیم محمدی |

به نام پروردگار

تصور معلق بودن در زندگی شایداز ملال انگیز ترین مشغله های ذهنی باشد حال این معلق بودن رادرشغل ودرآمد ومسکن وبسیاری موارد دیگر در زندگی می توان بررسی کرد ومشکلات آن را متصور شد اماوقتی به این موضوع فکر می کنم که کره زمین محل تولد وزندگی ومرگ ما انسانهادر فضای بیکران معلق است و هیچ ستون وطناب یا پایه فیزیکی قابل رویت که آن را نگهداردوجود نداردبیش از آنکه ملال انگیز باشد تفکر برانگیزاست وشوق آور واز این جالب ترشاید این باشد که نه تنها زمین ما بلکه هر آنچه درجهان است معلق است ونیازمند نگهدارنده.البته درست است که قانون جاذبه بین اجرام آنها را درآسمان نگه میدارد اما خود قانون جاذبه را که قرار داده اصلا چه طور زمین ما به دور خود می چرخدونیروی چرخشش به دور خود ازکجا تامین می شود وچطور زمین دراین فاصله مشخص از خورشید قرار گرفته وچگونه است که زمین با این انحراف محور مشخص باعث بوجود آمدن فصلها می شودراستی چه کسی خورشدرادرفاصله۱۵۰میلیون کیلومتری زمین قرار داده که اگر نزدیکتربود از گرما واگر دورتر بودازسرمامی مردیم وچه کسی آن را ۱۲۵۰۰۰۰برابرزمین قرار داده که اگرکوچکتربود ویا بزرگتر باز وضعیت زندگی در زمین فراهم نمی شدواگر خورشیدکه مهمترین منبع انرژی است نبودفضاهای اطراف ما درتاریکی فرو می رفت وسرمای موجود درفضا امکان حیات را از زمینی ها میگرفت واگر زمین به دور خود وبه دور آن نمی گشت همیشه در یک نیمکره زمستان ودرنیمکره دیگر تابستان بود ویا یک نیم کره همیشه تاریک ونیم کره دیگرهمیشه روشن بوداصلاچراهمه اجرام آسمانی اصلی به صورت کره هستندچرا مکعب ویا لوزی ویا هر شکل دیگر نیستندوچه کسی آنها را کروی قرار داده واگر کروی نبودچه مشکلاتی پیش می آمد این همه قانون ومقررات را که قرار داده وچه کسی بر اجرای صحیح آنهانظارت می کند در درون اتمها که کوچکترین ذرات تشکیل دهنده ماده هستندالکترونهای اتم دردور هسته در مدارهای معینی درحال گردشندوبزرگترین اجرام آسمانی که کهکشانها باشند نیز درمدارهای معینی درحال گردشند بهتر است نانوشته های دیگررا به شعر زیبای شیخ اجل پیوند بزنیم که هرکس به زبانی سخن وصف تو گوید بلبل به غزل خوانی وقمری به ترانه شایدنه.حتما باید به همه موجودات که دراطراف ما وجود دارند بیشتر تامل کنیم زیرا برگ درختان سبز در نظر هوشیار هر ورقش دفتریست معرفت کردگار

+ نوشته شده در پنجشنبه پانزدهم مرداد 1388ساعت توسط ابراهیم محمدی |

مصاحبه اختصاصی رادیو نجوم با انوشه انصاری اولین زن فضاگرد

1)ما در هفته ی جهانی هوا و فضا قرار داریم و برای اینکه بتوانیم موضوع نجوم را بین مردم رواج بدهیم چه راه هایی را پیشنهاد می کنید؟

من فکر می کنم باید مسئله ی نجوم را یک مقدار از مسئله ی علمی بودن آن جدا کنیم و بتوانیم مباحث مهم نجوم را به صورت فیلم یا داستان طوری بیان کنیم که همه بتوانند به آن علاقه مند شوند و حالتی تفریحی هم داشته باشد .باید به صورت داستانی باشد که به آن کنجکاو شوند و بخواهند درباره ی آن بیش تر بدانند واین کار را می شود خیلی راحت انجام داد: برای کودکان از طریق نمایش کارتون ها وفیلم هایی که برایشان جالب است وبرای افراد بزرگ تر از طریق فیلم و داستان هایی که متناسب با سنشان است.واین که نجوم مبحث جالبی است و کنجکاوی فرد را زیاد می کند وفقط باید آن را طوری بیان کنیم که مردم نسبت به آن کنجکاو و علاقه مند شوند.

در حال حاضر ممکن است افرادی فکر کنند که مبحث نجوم خیلی سخت است و علاقه ای ندارند که راجع به آن چیزی بشنوند ولی همین را می توانیم با استفاده ازلغت های راحت طوری بیان کنیم که درک و فهمش برای همه راحت باشد.

2)آیا می توانیم به آینده ی فضا و نجوم در بین مردم امیدوار باشیم؟

صد در صد. از زمان های قدیم نجوم علمی مورد توجه و علا قه ی مردم بوده است و نجوم فقط یک مسئله ی جزئی نیست که یک قسمت کوچکی از زندگی ما باشد! مبحثی است که تمام زندگی انسان ها را در برمی گیرد چه از نظر فلسفی و چه از نظر علمی و برای همین فکر می کنم این چیزی است که همه به صورت فطری به آن علاقه مند هستند وبه جای اینکه از فرمول های سخت فیزیکی استفاده شود باید آن را طوری بشکافیم که همه بتوانند این مبحث را بهتر درک کننددر این صورت علاقه مردم به این مبحث خیلی بیش تر می شودو می توانند ارتباط بیش تری با آن برقرار کنند ودر ضمن طور دیگری که می توانیم آن را بیان کنیم این است که نشان بدهیم ارزشش چیست؟ نجوم و تحقیقات فضایی چه اهمییتی دارند؟ و همین طور چگونه تکنولوژی های آینده ی فضایی به بشریت خدمت می کنند؟ و چگونه باعث بهتر زندگی کردن انسان ها می شود؟

3)در سال 2003 شما به همراه برادرهمسرتان جایزه ی 10 میلیون دلاری "انصاری اکس پرایز"را بنیان نهادید لطفا کمی راجع به آن توضیح بدهید.

انصاری اکس پرایز یک جایزه ی 10 میلیون دلاری بود که هر کسی از هر جای دنیا سفینه ی فضایی بسازد که آن سفینه بتواند حدودا تا 100 کیلومتری زمین پرواز کند و با موفقیت به زمین بر گردد و در عرض کمتر از دو هفته این سفر را دوباره انجام بدهد. بدون اینکه بیش تر از 10 درصد وزن این سفینه تغییر کند. و دلیل اینکه چنین مسابقه ای را بر گزار کرده بودیم این بود که بتوانیم مردم دنیا را تشویق کنیم راهی پیدا کنند برای سفر به فضا که این راه خرج کمی داشته باشد برای اینکه بزرگ ترین مشکل استفاده از تکنولوژی های فضایی و منابع فضا مخارج زیاد آن هاست و یکی دیگر از قوانینی که در این جایزه داشتیم این بود که هر گروهی که تصمیم دارد وارد این مسابقه شود نمی تواند هیچ رابطه ی دولتی داشته باشد یعنی نمی تواند هزینه ی کارهایی که انجام میدهد را از دولت بگیرد زیرا ما تصمیم داشتیم گروه ها به صورت شخصی این کار را انجام دهند و نشان دهند که توانایی انجام این کار را بدون کمک دولتی دارند و در سال 2004 فردی موفق به دریافت این جایزه شد و در حال حاضر شرکتی دارد این سفینه را به صورت بزرگ تری تولید می کند وبین سال 2010و 2011 مردم می توانند بلیط بخرند و به یک سفر کوتاه فضایی بروند.

4)سال پیش خانم آیرین شیوایی اولین بانوی ایرانی بودند که به قطب جنوب سفر کردند و حامی ایشان شما بودید؛انگیزه شما از این کار چه بود و آیا دلیل خاصی برای انتخاب او داشتید؟

ما مسابقه ای برای کسانی که دوست داشتند به این سفر بروند برگزار کردیم؛خانم شیوایی و6نفر دیگر از به مرحله نهایی رسیدند.از آن ها خواستیم مقاله ای بنویسند که چرا به این سفر می روند ؛چه بهره برداری ای از این سفر خواهند کرد و چگونه تجربیات خود را به دیگران باز گو می کنند.سپس با تمام آنها مصاحبه کردیم و به نظر ما برنامه ای که خانم شیوایی داشتند از بقیه بهتر بود.از دلایل مهمی که در انتخاب او نقش داشت،این بود که به علت نوشتن مقالات مختلف برنامه های خوبی داشتند که بتوانند از این سفر استفاده کنند و تمام چیزهایی را که می آموزند با جوانانی که از طریق مجله نجوم یا طرق مختلف تجربه یشان را نشان دهند یا تقسیم کنند.

5)باز هم به این کار ادامه میدهید که حامی علاقمندان نجوم شوید؟

بله؛برای کمک به علاقمندان به نجوم ،برنامه های مختلفی داریم .مسابقاتی برگزار می کنیم و اشخاصی را انتخاب می کنیم .در حال حاضر بانوی دیگری را انتخاب کردیم که در برنامه ای تابستانی که یک دانشگاه گذاشته بود، شرکت کردند.

6)و در آخر پیغام شما برای علاقمندان فضا ونجوم چیست؟

تنها پیام من این است که مسئله نجوم مبحث مهمی است. چرا که فکر می کنم کلید راز وجود ما در فضا از این طریق به دست می آید. پس باید به تحقیقات ادامه دهند، سعی کنند ، از قوه تخیلشان استفاده کنند و به چیزهای غیر قابل تصور فکر کنند. چرا که نجوم علمی است که آنچه در موردش می دانیم ممکن است اشتباه باشد. یعنی هر چه بیشتر راجع به آن می دانیم تازه پی میبریم که به چه اندازه از آن نا آگاهیم. به همین دلیل یکی از جالب ترین مباحثی است که شخصا با این که سال هاست از دانشگاه و مدرسه خارج شده ام ولی آنقدر علاقمند هستم که به دانشگاه بازگشتم تا فوق لیسانسم رادر این رشته بگیرم.به همین دلیل پیشنهاد می کنم که به تحقیقات خود ادامه دهند و از قوه تخیلشان استفاده کنند واز این بیم نداشته باشند که اگر با یک تئوری جدید بیایند، چون بر ضد تئوری دیگری است، کسی آن را باور ندارد.در حال حاضر نجوم مبحثی است که چیز هایی که ما می دانیم خیلی جدید است وهر چه بیشتر از آن در یابیم می فهمیم، هنوز از خیلی چیزها نا آگاهیم. برای همه آن ها امیدوارم که در این مرحله موفق باشند و من بی صبرانه منتظرم در مقالات بخوانم که چگونه جوانان ایرانی در این زمینه به کشف های جدیدی دست می یابند.

درباره انوشه انصاری بیشتر بدانید :

انوشه انصاري در سفر هيجان‌انگيز خود به فضا پرچم ايران و آمريكا را همزمان بر بازو دارد.

انوشه انصاري در سال 1346 خورشيدي، در ایران به دنيا آمد. تا سن 16 سالگي در وطن زيست و سپس به همراه خانواده‌اش به ايالات متحده آمريكا هجرت كرد. سالهاي پاياني دبيرستان را در آن كشور گذراند و سپس براي اخذ مدرك كارشناسي در رشته مهندس الكترونيك و علوم كامپيوتر وارد دانشگاه جرج ميسون شد. انوشه بعد از پايان موفقيت‌آميز دوره ليسانس براي كسب مدرك فوق‌ليسانس خود وارد دانشگاه جرج واشنگتن شد و مطالعات خود را در اين دانشگاه ادامه داد. پس از اخذ مدرك كارشناسي ارشد در رشته مهندسي الكترونيك، انوشه براي كار به سراغ شركتهايي چون MCI و COMSAT رفت و پروژه‌هاي موفقيت‌آميزي را در آن شركتها به سرانجام رساند. او چندين مقاله و دو پاتنت براي كار روي "عملگرهاي اتوماتيك" و "گره‌هاي يك شبكه‌ بيسيم" دارد.او در حال حاضر مشغول طي كردن دوره‌اي در دانشگاه سوئين‌بورن مي‌باشد تا بتواند دومين مدرك كارشناسي ارشد خود را در رشته ستاره‌شناسي دريافت كند.
در سال 1994 ميلادي مطابق با 1372 خورشيدي، انوشه به همراه همسرش حميد و برادر همسرش امير انصاري شركتي به نام تله‌كام تكنولوژي (TTI) را در تگزاس پايه‌گذاري كردند.

اين شركت تأمين‌كننده تجهيزات مورد نياز شبكه‌هاي كامپيوتري بود. اين شركت در سال 2000 توسط سونوز نتورك خريداري شد. انوشه انصاري در سال 2000 جايزه نخست كارآفريني ملي ايالات متحده آمريكا را به دست آورد. در سال 2001 مجله فورچيون انوشه را در ليست تاجران موفق ثبت كرد.

بعد از فروش كمپاني TTI انوشه و همسرش شركت ديگري به نام پرودي(Prodea) را پايه‌گذاري كردند. انوشه مدير عامل و رئيس اين شركت است. اين شركت با مشاركت شركت ماجراجوييهاي فضايي و آژانس فضايي فدراسيون روسيه، طرحي را جهت ايجاد ناوگاني از فضاپيماهاي تجاري براي اعزام گردشگران به ارتفاعات زيرمداري در دست اجرا دارد. "كاشف ماجراجوي فضا" نام مناسبي براي اين كشتي فضايي به نظر مي‌رسد كه قرار است قادر به حمل 5 مسافر به ارتفاعات زيرمداري باشد تا مسافران خوشبخت بتوانند گردي سياره زمين و سياهي فضا را براي دقايقي نظاره‌گر باشند. اين فضاپيما قرار است با يك هواپيماي مخصوص تا ارتفاعي بالا برده شود و سپس براي دستيابي به ارتفاعات بيشتر از هواپيما جدا شده و موتورهاي قدرتمند خود را روشن نمايد. اين هواپيما از فرودگاهي كه به احتمال زياد در رأس‌الخيمه واقع در كشور امارات متحده عربي ساخته مي‌شود، پرواز خواهد كرد.

انوشه از دوران نوجواني به فضانوردي علاقمند بود و رؤياي سفر به فضا را در سر مي‌پروراند. علاقه فراوان او سرانجام زماني به بار نشست كه فعاليتهاي اقتصادي انوشه و همسرش ثروت فراواني براي آنها به بار آورده بود. در سال 2004 ميلادي مطابق با 1383 خورشيدي، خانواده انصاري (انوشه و برادر همسرش، امير انصاري) 10 ميليون دلار جايزه براي نخستين پرواز فضايي غير‌دولتي اختصاص دادند. اين سفر مي‌بايستي توسط يك فضاپيماي قابل بازيابي انجام مي‌شد كه قادر باشد حداقل سه نفر را به ارتفاعي بيش از 100 كيلومتر از سطح متوسط زمين (خط كارمن) رسانده و مجدداً به زمين بازگرداند. فضاپيما بايد طوري طراحي مي‌شد كه در طي دو هفته بعد از نخستين پرواز موفقيت‌آميز، قادر به تكرار آن باشد. «جايزه انصاري ايكس» در نهايت به فضاپيماي كوچك «اسپيس شيپ وان» با طراحي خلاقانه برت روتان تعلق گرفت.

اما همچنان رؤياي سفر به فضا ذهن بانوي فعال و ناآرام ايراني را به خود مشغول كرده بود. فعاليتهاي فضايي اخير به هيچ‌وجه او را آرام نمي‌كرد و اشتياق ديدن زمين از فضا او را به سويي رهنمون كرد كه اكنون تيتر نخست خبرهاي فضايي دنيا را به خود اختصاص داده است. انوشه انصاري سرانجام دل به دريا زد و براي سفري هيجان‌انگيز به ايستگاه بين‌المللي فضايي ثبت‌نام كرد. اين سفر كه با كپسول فضايي سايوز تي‌ام‌آ صورت مي‌گيرد حدود 20 ميليون دلار هزينه در بر دارد. ۱۸ اردیبهشت ۱۳۸۵ (۸ مه ۲۰۰۶)، سازمان فضایی روسیه به طور رسمی اعلام کرد که انوشه انصاری بعنوان اولین زن گردشگر فضایی در يكي از پروازهاي فضاپیمای سایوز كه براي بهار ۱۳۸۶ برنامه‌ريزي شده بود، به مدار زمین سفر خواهد کرد.

سرنشينان كپسول فضايي سايوز TMA-9. به ترتيب از چپ به راست :
. انوشه انصاري، گردشگر فضايي
. ميخائيل تيورين، فضانورد روسي
. مايكل لوپز، فضانورد آمريكايي

۱۸ اردیبهشت ۱۳۸۵ (۸ مه ۲۰۰۶)، سازمان فضایی روسیه به طور رسمی اعلام کرد که انوشه انصاری بعنوان اولین زن گردشگر فضایی در يكي از پروازهاي فضاپیمای سایوز كه براي بهار ۱۳۸۶ برنامه‌ريزي شده بود، به مدار زمین سفر خواهد کرد.

اما شانس با انوشه بود تا نخستين توريست فضايي زن، زودتر از آنچه انتظارش را داشت به آرزوي خود برسد. ردصلاحيت پزشكي داوطلب ژاپنی، دایسوکه انوموتو، سفر انوشه را حدود 6 ماه به جلو انداخت(متن اين خبر در "دانش فضايي"). انوشه قرار است در ۲۳ شهریور ۱۳۸۵ راهي ايستگاه بين‌المللي فضايي (ISS) شود. دايسوكه انوموتو كه 35 سال دارد، ثروت خود را از راه تجارت اينترنتي به دست آورده است. او قبول كرده بود كه با پرداخت 20 ميليون دلار و تحمل تمرينات سخت و فشرده براي يك هفته به ايستگاه بين‌المللي فضايي (ISS) سفر كند.

در صورتي كه سفر انوشه طبق برنامه انجام شود، وی اولین فضانورد ایرانی، اولين بانوي گردشگر فضايي و چهارمين توريست فضايي دنيا خواهد شد.
انوشه انصاري در شرايطي راهي فضا مي‌شود كه طي چهل و پنج سال گذشته سفر به فضا تنها در انحصار شوروي سابق (روسيه)، آمريكا و به تازگي چين بوده است. تاكنون بيش از 440 نفر طي نزديك به 1000 مأموريت فضايي از مرزهاي فضا عبور كرده‌اند كه نزديك به 380 نفر آنها از اتباع آمريكا و شوروي سابق و بقيه از شهروندان كشورهايي همچون چكسلواكي، آلمان، ژاپن، بلغارستان، افغانستان، برزيل، انگليس، كوبا، مجارستان، هند، مغولستان، لهستان، روماني، اسلواكي، آفريقاي جنوبي، اسپانيا، سوئيس، سوريه، بلژيك، اتريش، فرانسه، مكزيك، هلند، عربستان سعودي، رژيم اشغالگر قدس و مكزيك بوده‌اند كه توسط فضاپيماهاي آمريكايي يا روسي امكان سفر به فضا را يافته‌اند.

اولين گردشگر فضايي يك ميليونر آمريكايي به نام دنيس تيتو بود كه در سال 2001 نخستين بشري شد كه با پول خود به فضا سفر كرد. بعد از او مارك شاتلورتس در سال 2002 و گرگ السون در سال 2005 به ترتيب عنوان دومين و سومين توريست فضايي را از آن خود كردند. اولسن نيز مانند انوموتو به دلايل پزشكي از سفر انجام شده در ژوئن 2004 بازمانده بود ولي سرانجام در سال 2005 به آرزوي خود براي نگريستن به زمين از فضا جامه عمل پوشاند. قبل از اولسن، يك خواننده آمريكايي به نام لانس باس كانديداي سفر به فضا بود كه به دليل امتناع از انجام تمرينات سخت و فشرده قبل از پرواز از ليست گردشگران فضايي حذف گرديد.

+ نوشته شده در پنجشنبه پانزدهم مرداد 1388ساعت توسط ابراهیم محمدی |

انوشه انصاري انوشه انصاري انوشه انصاري انوشه انصاري انوشه انصاري انوشه انصاريAnousheh Ansari Anousheh Ansari Anousheh Ansari Anousheh Ansari

. منبع :www.spacedaily.com .

Japan's first would-be space tourist, Daisuke Enomoto, has failed a medical test and will not be allowed to travel to space next month as scheduled, a Russian space agency official said Monday. "He didn't pass his medical test and he will not be able to fly in September," Igor Panarin, a spokesman for Roskosmos, told AFP.
Panarin declined to provide details on the failed medical exam, saying the information was "confidential".
Enomoto, 35, who made his fortune in the Internet business, agreed to pay nearly 20 million dollars (15.5 million euros) to fly to the International Space Station (ISS) and has been undergoing intensive training in Russia for months.
"It is not ruled out that after additional measures are taken, he could fly in the future. But this will take time," Panarin said.
Enomoto, a self-confessed Japanese cartoon geek, said earlier he wanted to gaze down at the Earth dressed as an ace pilot from a hit animation series.
His place on the Soyuz capsule taking off on September 14 from Russia's Baikonur cosmodrome in Kazakhstan will "probably" be taken by US national Anousheh Ansari, Panarin said.
If that is the case, the 38-year-old entrepreneur, who has been training as a stand-in for Enomoto, would be the first female space tourist.
US millionaire Dennis Tito was the first tourist to travel in space in 2001, followed by South African Mark Shuttleworth in 2002 and US businessman Greg Olsen in 2005.
Olsen was also rejected by the Russian space agency for health reasons in June 2004 before his trip was finally authorised at the end of 2005.
The agency rejected US singer Lance Bass in 2002 for failing to pay for his training at a cosmonaut preparation centre near Moscow.

A US-based Iranian businesswoman, Anoushe Ansari, will travel into space as the world's fourth space tourist, instead of Japan's Daisuke Enomoto who has been ruled unfit to make the trip into space. Russian Federal Space Agency announced on Monday it had decided, on the result of a medical test, not to take Enomoto aboard the Soyuz spacecraft set to be launched on September 14.
Enomoto, a 35-year-old former Livedoor Co. executive, had been undergoing training for the trip into space in Moscow, where he currently resides.
In an entry on his Web site dated on Monday, Enomoto wrote, "Twenty-four more days until space. Two days of training left. I went to the hospital for a CT scan, which they said was the last test." Under Enomoto's 20-million-dollar contract, he had been scheduled to spend about one week on the International Space Station.
Ansari, a 39-year-old businesswoman, who will be the first female civilian space adventurer, has indicated she's ready and eager to make the trip.
Whether she will also be ready to operate the Amateur Radio on the International Space Station (ARISS) gear to make contacts with Earth is not known.
Ansari is the co-founder -- with her husband and brother-in-law -- of Telecom Technologies -- acquired in 2000 by Sonus Networks Inc -- and the investment firm Prodea Inc.
The Soyuz TMA-9 flight will carry ISS Expedition 14's NASA astronaut Michael Lopez-Alegria, KE5GTK, and Russian cosmonaut Mikhail Tyurin, RZ3FT, to the space station.
It will launch from Baikonur Cosmodrome in Kazakhstan. The return Soyuz flight would carry ISS Expedition 13 crew members Pavel Vinogradov, RV3BS, and Jeff Williams, KD5TVQ, back to Earth.
Ansari has been in Russia training concurrently with Enomoto, who was to become the fourth civilian space traveler and the first from Asia.
Previous private space explorers have included Dennis Tito, KG6FZX, in 2001, South Africa's Mark Shuttleworth in 2003 and Greg Olsen, KC2ONX, in 2005.
ARISS arranged for all three space travelers to make contacts with students on Earth during their respective stays in space.
Ansari was the winner of the 2000 National Entrepreneurial Excellent Award sponsored by Working Woman magazine.
Her family made a major contribution to the X Prize -- now known as the Ansari X Prize -- which offered a $10 million prize for the first successful private reusable space vehicle.
The prize was won in 2004 by a team headed by aerospace designer Burt Rutan.

انوشه انصاري و دايسوكه انوموتو در مركز تمرينات فضايي روسيه

«دايسوكه انوموتو» كه مي‌رفت تا نخستين توريست فضايي ژاپني باشد، به دليل پاره‌اي مشكلات پزشكي از اين سفر هيجان‌انگيز كه قرار بود در پايان شهريور ماه صورت گيرد، جا ماند.

ايگور پانارين، يك مقام رسمي از آژانس فضايي روسيه، ُرسكُسمُوس، روز دوشنبه (30 مرداد 1385) ضمن اعلام اين خبر افزود: "او نتوانست معاينات پزشكي را با موفقيت طي كند و بدين ترتيب نخواهد توانست در پرتاب ماه سپتامبر شركت نمايد." پانارين از افشاي مشكلات پزشكي انوموتو خودداري نمود و قيد كرد كه اين موضوع محرمانه است.

پانارين همچنين در ادامه افزود كه: "معاينات و بررسيهاي بيشتري در دست انجام است. بعيد نيست كه در آينده انوموتو براي سفر به فضا آماده شود ولي اين موضوع به زمان احتياج دارد."

دايسوكه انوموتو كه 35 سال دارد، ثروت خود را از راه تجارت اينترنتي به دست آورده است. او قبول كرده بود كه با پرداخت 20 ميليون دلار آمريكا و تحمل تمرينات سخت و فشرده آژانس فضايي روسيه براي يك هفته به ايستگاه بين‌المللي فضايي (ISS) سفر كند.

انوشه انصاري، بانوي 39 ساله ايراني كه در حال حاضر مقيم آمريكا است و تجارتي موفق را به همراه برادر و همسرش در آن كشور اداره مي‌كند، جاي انوموتو را در سفر فضايي 14‌ام سپتامبر كه از پايگاه فضايي بايكنور واقع در قزاقستان انجام مي‌شود، خواهد گرفت. او اعلام كرده است كه آماده و مشتاق براي اين پرواز مهيج است تا نام خود را به عنوان چهارمين توريست فضايي و اولين بانوي گردشگر فضايي در تاريخ ثبت كند.

اولين گردشگر فضايي يك ميليونر آمريكايي به نام دنيس تيتو بود كه در سال 2001 نخستين بشري شد كه با پول خود به فضا سفر كرد. بعد از او مارك شاتلورتس در سال 2002 و گرگ السون در سال 2005 به ترتيب عنوان دومين و سومين توريست فضايي را از آن خود كردند. اولسن نيز مانند انوموتو به دلايل پزشكي از سفر انجام شده در ژوئن 2004 بازمانده بود ولي سرانجام در سال 2005 به آرزوي خود براي نگريستن به زمين از فضا جامه عمل پوشاند. قبل از اولسن، يك خواننده آمريكايي به نام لانس باس كانديداي سفر به فضا بود كه به دليل امتناع از انجام تمرينات سخت و فشرده قبل از پرواز از ليست حذف گرديد.

انوشه انصاري به همراه فضانورداني از ايالات متحده آمريكا و روسيه عازم سفر به ايستگاه فضايي بين‌المللي خواهد شد. كپسول سايوزي كه اين مسافران را به ISS مي‌رساند در بازگشت به زمين خدمه اردوي سيزدهم به نامهاي پاول وينوگرادف و جف ويليامز را به زمين باز خواهد گرداند.

انوشه انصاري در شرايطي راهي فضا مي‌شود كه طي چهل و پنج سال گذشته سفر به فضا تنها در انحصار شوروي سابق ( و روسيه)، آمريكا و به تازگي چين بوده است. تاكنون بيش از 440 نفر طي نزديك به 1000 ماموريت فضايي از مرزهاي فضا عبور كرده‌اند كه نزديك به 380 نفر آنها از اتباع آمريكا و شوروي سابق و بقيه از شهروندان چكسلواكي، آلمان شرقي ( سابق )، ژاپن، بلغارستان، افغانستان، برزيل، انگليس، كوبا، مجارستان، هند، مغولستان، لهستان، روماني، اسلواكي، آفريقاي جنوبي، اسپانيا ، سوئيس ، سوريه، بلژيك، اتريش، فرانسه، اسپانيا، سوئيس، آلمان، مكزيك، هلند، عربستان سعودي، رژيم اشغالگر قدس و مكزيك بوده‌اند كه توسط فضاپيماهاي آمريكايي و روسي امكان سفر به فضا را يافته‌اند.

انوشه انصاري كه در سال 1967 (1347) در تهران به دنيا آمده، در سال 1984 (1364) به همراه خانواده‌اش به آمريكا رفت. پس از به پايان رساندن دبيرستان در دانشگاه جرج ماسون در رشته برق و كامپيوتر به تحصيل پرداخت. انوشه سپس در دانشگاه جرج واشنگتن آموزش را ادامه داد و موفق به دريافت فوق ليسانس از اين دانشگاه شد. در سال 1993 به همراه همسر و پسر عمويش « شركت فناوري تله كام » را بنيان گذارد. نام وي به عنوان يكي از زنان موفق به ثبت رسيده است.

انوشه از دوران نوجواني به فضانوردي علاقمند بود و همين علاقه باعث شد خانواده وي در سال 2004 براي نخستين پرواز فضايي غير دولتي جايزه‌اي 10 ميليون دلاري تعيين كنند كه با نام «جايزه انصاري ايكس» معروف شد و به مؤسسه‌اي تعلق گرفت كه توانست فضاپيماي كوچك « اسپيس شيپ وان » را با طراحي خلاقانه برت روتان به پرواز در آورد.

+ نوشته شده در پنجشنبه پانزدهم مرداد 1388ساعت توسط ابراهیم محمدی |

آشنایی بامبانی و اخبار و رویدادهای نجومی

خورشیدگرفتگی جزیی 14دیماه 1389درمحمودآباد مازندران

نظریه تشکیل و تحول ستاره

20پاسخ برای 20 سوال

اعتدالین وانقلابین

کاربردها وفواید ستاره شناسی

مبانی تقویم

اختلاف ساعت

به نام پروردگار

نوشته های پیشین